Piwniczna-Zdrój

Upamiętniamy ofiary Zagłady z Piwnicznej-Zdroju oraz okolicznych miejscowości: Zubrzyka, Wierchomli i Łomnicy-Zdroju. To 232 imiona i nazwiska, bo to ludzie, nie liczby.

W Piwnicznej pracujemy od wiosny. Porządkowaliśmy cmentarz, pomagając lokalnej strażniczce pamięci Justynie Deryng, która od lat troszczy się o to zapomniane miejsce. Dzięki niej cmentarz nie był zarośnięty, co jest godne podkreślenia i szacunku dla Justyny i miasta Piwniczna-Zdrój.

Naprawimy płot, wykonamy bramkę wejściową, wysypiemy ścieżkę i, co najważniejsze, upamiętnimy ofiary Zagłady. Dzięki współpracy z Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Kultury będziemy stopniowo przybliżać historię społeczności żydowskiej miasta i okolic, także lata okupacji. Nasze działania są możliwe dzięki Fundacji Ledor Wador, partnerowi głównemu projektu.

Po społeczności liczącej kilkaset osób zostało zaledwie kilka fotografii. Na jednej z nich są dwie młode kobiety. Wiemy tylko, że jedna z nich miała na imię Blima; jej nazwiska nie znamy.

Fotograf uchwycił je szczęśliwe i uśmiechnięte, wystrojone, jakby zdjęcie było lekko zaaranżowane. Nie wiedziały jeszcze, jak wkrótce ich życie zostanie przerwane, a plany i marzenia nagle znikną.

Ogrodzenie cmentarza jest urokliwe, ale już wysłużone i nie spełnia swojej roli. Zwierzęta swobodnie wchodzą na teren cmentarza, a niektórzy wykorzystują go do przejścia na skróty, co nie jest zgodne z Halachą, czyli prawem wyznaniowym.

Nowe ogrodzenie nawiąże do istniejącego, ale będzie też chronić cmentarz. Pojawią się na nim gwiazdy Dawida, nawiązujące do charakteru miejsca. Powstawało na terenie firmy PPHU Centrum sp. z o.o. z Nowego Sącza.

W zbiorach Fundacji Ośrodka KARTA jest seria zdjęć „Pozdrowienia z Piwnicznej” z 1974 roku. Pokazują grupę studentów na wakacjach nad Popradem: namioty, gra w piłkę, opalanie. Miejscem tego biwaku był żydowski cmentarz.

Zgodnie z Halachą cmentarz raz założony pozostaje nim na zawsze. To, że wielu nagrobków brakuje, nie zmienia faktu, że pod ziemią spoczywają setki mieszkańców Piwnicznej. Miejsca bez macew są takimi samymi grobami jak te, na których macewy stoją. Każdy grób jest świadectwem czyjegoś życia.