Nowy Sącz
Skwer Pamięci Ofiar Zagłady w Nowym Sączu: 11 966 imion i nazwisk. Nowy Sącz dołączył do miast z imiennym upamiętnieniem, takich jak Amsterdam, Wiedeń i Paryż.
Skwer Pamięci
Fundacja Rodziny Popielów sfinansowała budowę Skweru Pamięci Ofiar Zagłady w Nowym Sączu. Projekt przygotował architekt Paweł Kurzeja z Zuzanną Kurzeją i zespołem Art Studio. Budowę zrealizowała firma Erbet, a tablice z imionami i nazwiskami firma Leksan LDM.
Nad listą pracowało prawie 30 wolontariuszy. Historykami projektu byli Artur Franczak, społeczny kierownik budowy, oraz Łukasz Połomski.
Rozliczenie
Projekt kosztował 580 tys. złotych. Prace budowlane: 270 tys. złotych. Litery pamięci, czyli 11 966 imion i nazwisk wraz z tablicami: 206 tys. złotych. Pozostała kwota to m.in. uroczystość otwarcia, ugoszczenie potomków, tablica Emanuela Ringelbluma w I LO, cztery wystawy plenerowe i tablice edukacyjne.
Projekt wsparły m.in. Fundacja Ledor Wador (150 tys. złotych), Forum for Dialogue i Strażnicy Pamięci. Guardians of Remembrance. Skwer uzyskał odbiór budowlany.
Słowo od prezesa
„Pokazaliśmy, że bez wsparcia centralnego, bez dużych instytucji da się zrobić coś wyjątkowego. Oddolnie, społecznie pokazaliśmy, że niemożliwe nie istnieje.” (Dariusz Popiela)
Strażnicy pamięci
- Dariusz Popiela, Łukasz Połomski i Artur Franczak
Zainicjowali ideę pomnika, która narodziła się podczas wspólnego upamiętnienia Jakuba Millera w 2013 roku. Wszystkie kolejne upamiętnienia i rocznice prowadziły nas do marzenia, jakim był projekt w Nowym Sączu.
- Łukasz Połomski
Główny historyk projektu, odpowiedzialny za listę ofiar i kontakty z potomkami. Od lat przywraca pamięć o sądeckich Żydach, inicjator wielu upamiętnień w regionie.
- Artur Franczak
Od lat zaangażowany w przywracanie pamięci i odkrywanie nieznanych wątków historii sądeckich Żydów. Społeczny kierownik budowy, dokumentował postępy prac.
- Wolontariusze Sądeckiego Sztetla i Fundacji Centrum
Działając wspólnie, doprowadziliśmy projekt do szczęśliwego końca. Miejscem pamięci opiekują się miasto Nowy Sącz, Szkoła Splot, Fundacja Centrum i Sądecki Sztetl.
Oś czasu
Od przedwojennej społeczności do dziś.
Żydowski Nowy Sącz
Na rogu ulic Sobieskiego i Lwowskiej stoi kamienica Kalmana Sieradzkiego, jednego z najbardziej znanych sądeckich cukierników.
Akcja kwietniowa
Na cmentarzu przy ul. Rybackiej Niemcy zamordowali 300 osób, a w getcie kolejne 100.
Start projektu w Nowym Sączu
Tablica Emanuela Ringelbluma w I LO
Otwarcie Skweru Pamięci
Upamiętniono z imienia i nazwiska 11 966 ofiar.
Spacer po miejscu
5 punktówok. 1,8 km pieszo79 min z postojami
I LO im. Jana Długosza
W marcu 2022 roku fundacja odsłoniła tu tablicę poświęconą Emanuelowi Ringelblumowi, twórcy podziemnego archiwum getta warszawskiego. Wykładów o nim wysłuchało około 200 osób, młodzież i goście.
Blog fundacji: Rocznica Akcji Kwietniowej ul. Franciszkańska
28 kwietnia 2022 roku, w 80. rocznicę największej zbrodni w dziejach Nowego Sącza, odbył się tu Apel Pamięci. Zapalono 300 światełek. Tyle osób Niemcy zamordowali 28 kwietnia 1942 roku na cmentarzu przy ul. Rybackiej.
Zdjęcie punktu w przygotowaniuSkwer Pamięci Ofiar Zagłady
11 966 imion i nazwisk wyrytych na tablicach. Skwer zaprojektował architekt Paweł Kurzeja z Zuzanną Kurzeją i zespołem Art Studio, a otwarto go 28 sierpnia 2022 roku. Nad listą imion pracowało prawie 30 wolontariuszy.
Blog fundacji: Pamiętamy Synagoga
Synagoga przy ul. Berka Joselewicza 12, kilka minut pieszo od Skweru Pamięci.
fot. MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons Cmentarz żydowski przy ul. Rybackiej
28 kwietnia 1942 roku Niemcy zamordowali tu 300 osób, a potem w getcie zabili w domach i na ulicach kolejne 100. To była największa zbrodnia w historii Nowego Sącza.
Zdjęcie punktu w przygotowaniu
Galeria
Lista imienna
11 966 imion i nazwisk widnieje na tablicach Skweru Pamięci.
Biogramy
Historie konkretnych osób i rodzin, opracowane przez fundację i publikowane na blogu.
Historia Miłości z Wieży Ratusza w Nowym Sączu[ below] Wyjątkowa historia Berta urodziła się w żydowskiej rodzinie krawca, która nie była ortodoksyjna. Przyszła na świat w Kowlu w 1920 r. Rodzice starali się pielęgnować tradycje i zwyczaje religijne. W Nowym Sączu rodzina zamieszkała…
Kalman Sieradzki-Nowy Sącz[eng. below] W Nowym Sączu na rogu ulicy Sobieskiego i Lwowskiej stoi kamienica, która była własnością Kalmana Sieradzkiego, jednego z najbardziej znanych sądeckich cukierników. Właściciel zakładu urodził się w Kongresówce. W 1905 r. w…
Odsłuch
Nagrania narracji dla tego miejsca są w przygotowaniu. Każde będzie miało napisy i pełną transkrypcję.
Przewodnik po miejscu
Jedna kartka A4 do wydruku: historia w skrócie, adres i współrzędne, kod QR do nawigacji, zasady zachowania na cmentarzu i kontakt do fundacji.